Visa 18B mất việc có phải quay về nước không là thắc mắc chung của nhiều lao động nước ngoài khi sang Đức làm việc. Đây không phải là trường hợp hiếm gặp khi bạn sang Đức làm việc theo diện công nhận bằng. Trên thực tế, việc chấm dứt hợp đồng lao động không có nghĩa là bạn phải quay về nước ngay lập tức. 

1. Visa 18B Đức và mối ràng buộc với công việc

Visa 18B là loại giấy phép cư trú dành cho lao động có trình độ chuyên môn sang Đức làm việc theo quy định tại § 18b Luật Cư trú Đức (Aufenthaltsgesetz – AufenthG). Đối tượng được cấp visa này là những người có bằng cấp được Đức công nhận và đã ký hợp đồng lao động phù hợp với chuyên môn của mình.

Khác với visa du lịch hoặc các loại thị thực ngắn hạn, visa 18B được cấp dựa trên mục đích làm việc. Vì vậy, quyền cư trú của người lao động gắn liền với công việc và điều kiện được cấp giấy phép cư trú.

Điều này khiến nhiều người băn khoăn: Nếu chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) với doanh nghiệp, visa 18B có còn hiệu lực không hay sẽ phải rời khỏi Đức để quay về nước? Trên thực tế, việc chấm dứt hợp đồng lao động không đồng nghĩa với việc giấy phép cư trú tự động hết hiệu lực. Người lao động vẫn có những quyền và lựa chọn nhất định theo quy định của pháp luật Đức.

2. Visa 18B mất việc có phải quay về nước không?

Trong phần lớn các trường hợp chấm dứt HĐLĐ theo diện visa 18B, người sở hữu visa không cần phải trở về nước ngay sau khi mất việc. Luật pháp Đức cho phép người lao động có một khoản thời gian đủ để tìm công việc mới hoặc thực hiện các thủ tục chuyển đổi giấy phép cư trú sang dạng khác.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian được lưu trú

Để đánh giá lại thời gian lưu trú sau khi người lao động chấm dứt HĐLĐ với doanh nghiệp, Sở Ngoại kiều Đức (Ausländerbehörde) sẽ xem xét các yếu tố khác nhau trước khi đưa ra quyết định về thời gian cho người lao động tiếp tục cư trú.

Các yếu tố thường được Sở Ngoại kiều Đức xem xét:

• Thời gian bạn đã làm việc tại Đức.
• Thời hạn còn lại của giấy phép cư trú.
• Lý do chấm dứt HĐLĐ với doanh nghiệp (hết hạn, cắt giảm nhân sự hoặc tự xin thôi việc).
• Khả năng tìm được công việc mới.
• Trình độ chuyên môn (bằng cấp đã được công nhận, kinh nghiệm làm việc).
• Nhu cầu tuyển dụng của thị trường lao động.
• Việc tuân thủ các quy định cư trú trước đó.

2.2. Thời gian tìm việc mới tối đa

Hiện nay, Sở Ngoại kiều Đức (Ausländerbehörde) có thể cho phép người lao động tiếp tục cư trú trong một khoảng thời gian nhất định để tìm kiếm công việc mới. Thời gian cụ thể phụ thuộc vào từng trường hợp và đánh giá của cơ quan quản lý. Trong nhiều trường hợp, người lao động có thể được tiếp tục cư trú tối đa 6 tháng nếu đáp ứng các điều kiện cần thiết. 

Trong thời gian này, bạn nên chủ động tham gia phỏng vấn, liên hệ với nhà tuyển dụng. Đồng thời nhớ lưu lại các bằng chứng về quá trình tìm việc như email, thư mời phỏng vấn hoặc hồ sơ ứng tuyển. Những tài liệu này sẽ giúp chứng minh với cơ quan chức năng rằng bạn vẫn đang tích cực tìm việc và có mục đích tiếp tục cư trú hợp pháp tại Đức.

Nếu tìm được công việc mới đáp ứng các điều kiện, bạn có thể làm thủ tục điều chỉnh giấy phép cư trú và tiếp tục làm việc tại Đức mà không cần quay về Việt Nam để xin visa mới. 

3. Những điều cần làm khi chấm dứt HĐLĐ visa 18B

Khi tìm hiểu visa 18B mất việc có phải quay về nước không, điều quan trọng nhất cần bình tĩnh và có hướng xử lý phù hợp. Người lao động nên chủ động thực hiện các thủ tục cần thiết theo quy định để bảo vệ quyền cư trú và tăng cơ hội tiếp tục làm việc tại Đức. 

3.1. Thông báo cho Ausländerbehörde

Ngay sau khi hợp đồng lao động chấm dứt hoặc nhận quyết định thôi việc, bạn cần thông báo cho Sở Ngoại kiều Đức (Ausländerbehörde) nơi bạn đang cư trú.

Cơ quan này sẽ xem xét tình trạng giấy phép cư trú, thời hạn còn hiệu lực và hướng dẫn các bước tiếp theo. Việc thông báo kịp thời không chỉ giúp bạn tuân thủ quy định của pháp luật Đức mà còn giảm thiểu những rủi ro trong quá trình gia hạn hoặc chuyển đổi giấy phép cư trú.

3.2. Đăng ký thất nghiệp nếu đủ điều kiện

Nếu đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo quy định, bạn có thể đăng ký với Cơ quan Việc làm Liên bang Đức (Bundesagentur für Arbeit) để được xem xét hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính, BA còn cung cấp các dịch vụ tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo kỹ năng. Việc được hưởng trợ cấp sẽ phụ thuộc vào thời gian đóng bảo hiểm cũng như các điều kiện theo quy định của Đức.

3.3. Chủ động tìm công việc mới theo quy định

Trong thời gian được phép lưu trú, bạn nên tích cực chủ động tìm việc làm mới thông qua các trang tuyển dụng, trung tâm việc làm hoặc mạng lưới nghề nghiệp tại Đức.

Đồng thời, hãy lưu lại email, thư mời phỏng vấn hoặc các bằng chứng về quá trình ứng tuyển. Đây là căn cứ để chứng minh với Sở Ngoại kiều Đức (Ausländerbehörde) rằng bạn đang nghiêm túc tìm kiếm việc làm và có nhu cầu tiếp tục cư trú hợp pháp tại Đức.

Nếu tìm được công việc mới đáp ứng điều kiện của visa 18B, bạn có thể thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép cư trú và tiếp tục làm việc mà không cần quay về Việt Nam.

3.4. Chuẩn bị hồ sơ tuyển dụng

Để không làm chậm quá trình tuyển dụng, bạn nên chuẩn bị sẵn đầy đủ các giấy tờ cần thiết trước khi ứng tuyển.

Thông thường, hồ sơ gồm:

• Hộ chiếu và thẻ cư trú còn hiệu lực.
• CV theo chuẩn Đức.
• Thư động lực (nếu được yêu cầu).
• Bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn.
• Giấy xác nhận kinh nghiệm làm việc.
• Chứng chỉ tiếng Đức hoặc tiếng Anh (nếu có).

4. Quyền lợi và các khoản hỗ trợ tài chính khi mất việc

Mất việc không đồng nghĩa với việc bạn mất toàn bộ quyền lợi tại Đức. Nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định, bạn vẫn có thể nhận được nhiều hình thức hỗ trợ trong thời gian tìm việc mới.

Một số quyền lợi phổ biến gồm:

• Trợ cấp thất nghiệp (Arbeitslosengeld I): Dành cho người lao động đủ điều kiện về thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
• Hỗ trợ tìm việc: Được tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và kết nối với doanh nghiệp tuyển dụng thông qua Bundesagentur für Arbeit.
• Đào tạo và nâng cao kỹ năng: Có thể tham gia các khóa học chuyên môn hoặc học thêm tiếng Đức để tăng cơ hội việc làm.
• Tiếp tục tham gia bảo hiểm y tế: Tùy từng trường hợp, bạn vẫn có thể duy trì bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng trợ cấp.
• Tư vấn về cư trú: Được hướng dẫn các phương án chuyển đổi giấy phép cư trú hoặc tiếp tục ở lại Đức theo quy định.

5. Giải pháp khác khi chấm dứt HĐLĐ 

5.1. Gia hạn visa 18B với công việc mới

Nếu tìm được việc làm mới trong thời gian được phép lưu trú, bạn có thể nộp hồ sơ điều chỉnh hoặc gia hạn giấy phép cư trú theo Điều 18 Luật Cư trú Đức (§ 18b AufenthG).

Cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá công việc mới dựa trên trình độ chuyên môn, mức lương và các điều kiện lao động. Nếu đáp ứng yêu cầu, bạn có thể tiếp tục làm việc tại Đức mà không cần quay về Việt Nam để xin visa mới.

5.2. Đăng ký visa tìm việc (Job-Seeker) – Điều 20 hoặc 20a theo Luật Cư trú Đức (§ 20/§ 20a AufenthG)

Trong một số trường hợp, người lao động có thể được xem xét chuyển sang giấy phép cư trú để tìm việc theo quy định tại §20 hoặc §20a Luật Cư trú Đức (AufenthG).

Loại giấy phép này cho phép người lao động tiếp tục lưu trú tại Đức trong một khoảng thời gian nhất định để tìm công việc phù hợp với trình độ chuyên môn. Tuy nhiên, việc chuyển đổi có được chấp thuận hay không sẽ phụ thuộc vào hồ sơ thực tế và quyết định của Sở Ngoại Kiều Đức (Ausländerbehörde).

5.3. Chuyển giấy phép cư trú sang diện khác

Trong một số trường hợp, nếu chưa tìm được việc phù hợp, bạn vẫn có thể chuyển sang loại giấy phép cư trú khác nếu đủ điều kiện.

Ví dụ, bạn có thể cân nhắc chuyển sang Thẻ Xanh EU (EU Blue Card), hoặc các diện cư trú phục vụ học tập, đào tạo và nâng cao trình độ.

Để lựa chọn phương án phù hợp, bạn nên trao đổi trực tiếp với Sở Ngoại Kiều Đức (Ausländerbehörde) hoặc đơn vị tư vấn có kinh nghiệm.

6. Một số rủi ro và quy định về trục xuất cần biết

Người lao động có thể phải rời khỏi Đức nếu:

• Không thông báo việc mất việc cho Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde).
• Không tìm kiếm việc làm mới trong thời gian được phép.
• Không còn đáp ứng điều kiện của giấy phép cư trú.
• Cung cấp thông tin hoặc hồ sơ không trung thực.
• Vi phạm nghiêm trọng pháp luật hoặc quy định về cư trú tại Đức.

Ngược lại, nếu chủ động phối hợp với cơ quan chức năng, thực hiện đúng các thủ tục và tích cực tìm việc, bạn vẫn có cơ hội tiếp tục sinh sống và làm việc hợp pháp tại Đức.

7. Một số câu hỏi thường gặp

Công việc mới có bắt buộc đúng ngành học không?

Không nhất thiết phải trùng hoàn toàn với ngành đã học. Tuy nhiên, công việc mới cần phù hợp với trình độ chuyên môn và đáp ứng các điều kiện của visa 18B để được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Mức lương mới thấp hơn có ảnh hưởng đến visa 18B không?

Có thể. Nếu mức lương không đáp ứng yêu cầu của vị trí hoặc thấp hơn mức quy định, hồ sơ điều chỉnh giấy phép cư trú có thể được xem xét kỹ hơn.

Mất việc trong thời gian thử việc có khác với sau khi ký hợp đồng chính thức không?

Về nguyên tắc, cả hai trường hợp đều cần thông báo với Ausländerbehörde và thực hiện các thủ tục theo quy định. Tuy nhiên, nếu mất việc trong thời gian thử việc, bạn nên nhanh chóng tìm công việc mới để hạn chế ảnh hưởng đến quyền cư trú.

8. Kết luận

Việc mất việc khi đang sở hữu visa 18B không đồng nghĩa với việc bạn sẽ bị trục xuất ngay khỏi Đức. Điều quan trọng là chủ động thông báo với Ausländerbehörde, tuân thủ các quy định về cư trú và tích cực tìm kiếm công việc mới. Nếu bạn cần tư vấn về visa 18B hoặc lộ trình du học Đức, liên hệ với ITW Việt Nam để được tư vấn miễn phí.

Xem thêm: https://itw-vietnam.vn/quy-trinh-gia-han-visa-18b-duc/